Gıda fiyatları önümüzdeki günlerde daha da artacak

HomeGündem

Gıda fiyatları önümüzdeki günlerde daha da artacak

Uzmanların aylar öncesinde besinde yaşanacak enflasyona dair yaptığı ihtarlara karşın tedbir almayan iktidar ise ‘fahiş fiyat’ tartışmalarıyla ...

Kılıçdaroğlu: Çiftçilerin kredilerin faizlerini ilk bir haftada sileceğiz
Kartal Belediyesi, Tarımsal Kalkınma Zirvesi’nde yerini aldı
Selin Sayek Böke: İktidar kendi kendine yeten ülkemizi dışarıya bağımlı kıldı

Uzmanların aylar öncesinde besinde yaşanacak enflasyona dair yaptığı ihtarlara karşın tedbir almayan iktidar ise ‘fahiş fiyat’ tartışmalarıyla cürmü perakendecilere, marketlere atıyor. Halbuki ki üretici eserin maliyeti karşılamadığı konusunda aylardır sıkıntı yanıyor. Kuraklığa karşı yapılan takviyelerin yetersizliği, gübre, tohum üzere ithal eserlerdeki 2 kata varan artışlar, mazota gelen artırımlar, Tarım Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) hasat vaktinde gümrük vergisini sıfırlayıp ithalata yönelmesi iktidarın pek de dikkatini çekmiş değil. Bu siyasetsizlik sonucunda ağustos ayında besin enflasyonu yüzde 29’a çıktı. Bu oran 19,25 olan enflasyonun 9,75 puan üzerinde. Tehlike ise geçmiş değil. Marketlerde etiket denetiminin peşine düşen iktidar sıkıntıdan kaçmaya devam ettikçe fiyatlar daha da katlanacak.

BirGün’den Namık Alkan’ın haberine nazaran, Besin fiyatlarındaki artışın nedenlerine ve tahlil tekliflerine ait Tarım Muharriri Ali Ekber Yıldırım çiftçinin desteklenerek üretimin artırılması gerektiğini söyledi. Yıldırım, hasat periyodunda dahi fiyatların artmaya devam ettiğine dikkat çekerek tehlikeye işaret etti: “Bu devirde fiyatlar düşmediyse önümüzdeki aylarda fiyatlar daha da artacak. Tarla üretimi bitecek ve eser olmayınca fiyatlar daha da artacak.”

Zerzevat meyve fiyatları neden el yakıyor?
Türkiye’de her ay enflasyon bilgileri açıklandığında bakıyoruz en yüksek besin eserleri. Son 1 yıllık enflasyon yüzde 15-19, besin enflasyonu ise yüzde 29 civarında. Bunun aşikâr nedenleri var. Birincisi üretimin kıymetli hale gelmesi. Maliyetler çok yüksek. Girdi fiyatlarının çok yükselmesi kıymetli bir neden. Üreticiyle konuştuğunuz vakit fiyatların birebir oranda artmadığını görüyorsunuz. 2020 Temmuz ile 2021 Temmuz ortasında gübrede fiyatı yüzde 148 artmışken, ziraî eserlerin hiçbirinin fiyatı yüzde 100 artmadı. Girdi fiyatlarının en az 2-3 katı daha düşük eser fiyatı. Bu türlü olunca üretici üretimden uzaklaşıyor. Çiftçi giderek daldan uzaklaşıyor. Çiftçi kayıt sisteminde 3 milyon 200 bin civarında çiftçi varken, bugün 2 milyon 300 bin civarında çiftçi var. Tarım Bakanlığı da artık bunun verisini yayınlamıyor.

Kırsalda durum nasıl?
Kırsalda giderek yaşlanan bir nüfus var. Artık genç nüfus kalmadığı için üretim evvelden daha emeğe dayalıydı artık daha çok makineye döndü. Çiftçi kolay ekilip, kolay hasat edilen eserleri tercih ediyor. En temel nedeni uygulanan tarım siyasetinin ithalattan yana olması. Bu türlü olunca çiftçi para kazanamadığı, rekabet edemediği için üretimi bırakıyor. Çiftçi hesapladığı vakit girdi masrafları satış fiyatını karşılamıyor. Bu artık bir sarmala dönmüş durumda. Sarmal kırılmadıkça bu döngü çözülmez. Alım garantisi olan eserlerde çiftçinin daha çok üretime devam ettiği görülüyor. Burada bir sistemsizlik ve çiftçiyi tarımdan uzaklaştırmaya yönelik uygulamalar var. Örneğin 2021 yılı takviyeleri hâlâ açıklanmadı. Olağanda şimdiye kadar takviyenin ödenmesi gerekiyordu. Süt üreticilerinin Ocak, Şubat ve Mart ayındaki ödemeler hâlâ yapılmadı.

Takviye ödemelerinin yapılmaması nelere yol açıyor?

Çiftçi 2022’nin ekimi için hazırlık yapıyor şu an ve tam olarak dayanak ödemelerine muhtaçlığı var. Çiftçi takviye ödemelerine nazaran ekim yapacak. Bunlar açıklanmayınca üretim yönlendirilmiyor ve planlanmamış oluyor. Kuraklık nedeniyle buğday, arpa fiyatları çok yükseldi. Çiftçiler tam bunları ekecekken bir kararname yayınlandı ve gümrük vergisi sıfırlandı, ithalat yapılacak. Çiftçinin başı karıştı. Evvelce hasat devrinde ithalat yapılmaz ve gümrük vergileriyle oynanmazdı. Artık bunların hepsi yapılıyor. AKP devrinde çiftçiyi üretimden uzaklaştıracak ve eziyet edecek birçok uygulama yapıldı. Aslında bu süreç Turgut Özal’la başladı. Cumhuriyet periyodu tarım siyasetlerinden vazgeçildi. Lakin ‘bizim paramız var biz ithal ederiz’ mantığı çöktü.

Kuraklığın tesirlerini görmeye başladık mı?

Kuraklığın tesirlerini görmeye başladık ve soframızda hissetmeye başladık. Güneydoğu’da ve İç Ege’de çok önemli tarım alanları kayboldu. Bu sayıları açıklamıyorlar lakin hepsi yaşanıyor. Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) son periyotta büsbütün ithalat merkezine dönüştü. Çiftçiyi korumak ve üretimi sürdürmek için kurulan kurum, tüketiciyi ve üreticiyi korumuyor. Çiftçiye karşı daima ithalat yapıyor.

Hayvancılıkta durum nedir?

Hayvancılık da çok güç durumda. Hayvanları beslemek, insanları beslemekten daha sıkıntı bir hale geldi. Biz damızlık hayvanı ithal ediyoruz bu hayvanlar büsbütün içeride yemle beslenen hayvanlar. Hayvana verdiğimiz yemin ham hususunun de büyük kısmını ithal ediyoruz. Döviz arttıkça bunların fiyatı artıyor. Çiftçi hayvancılığa da bırakıyor. Çok sayıda çiftlikler daima satılıyor. Avrupa’ya süt ihraç eden çiftlikler bile satılığa çıkıyor. Genel sorun girdi maliyetleri ve ithalat. Bundan sonra artık daha sıkıntı olacak. Hayvancılıkta en çok kullanılan mısır silajı, yonca. Bunlar en çok su isteyen eserler ve Türkiye’nin de artık bir su sorunu var. Tüm dünyada 1 kilo sütle 1.5 kilo yem alınırsa hayvancılığın sürdürülebilir olacağı kabul ediliyor. Türkiye’de şu anda 1 kilo sütle 1 kilo yem alınamıyor.

Ne yapmak gerekiyor?

Türkiye’nin nitekim dış, memleketler arası şirketlerden bağımsız bir tarım siyaseti üretmesi gerekiyor. Türkiye’nin ziraî potansiyelini kıymetlendirecek siyaset üretmesi lazım. Sırf tarım siyasetiyle olmaz, dış ticaret siyasetiyle birlikte yürütülmesi gereken bir süreç. Cumhurbaşkanı gittiği her ülkede ‘Biz sizden eser alalım’ diyor. Bu türlü bir tarım siyaseti olmaz. İçerideki üreticiyi üretime küstürürsünüz. Hükümetin tarım siyaseti ve besin siyaseti yanlış. Eserlerin raf fiyatları yükselince de depo basılıyor. Tarım siyasetleri yanlış olunca etikete yansıyan fiyat doğal olarak artıyor. Yalnızca etikete bakılınca, nedenine bakılmayınca doğal olarak bunlar yaşanıyor. Besin bölümü 3 harfli zincir marketlere terk edildi. Bu marketler köylere kadar girmiş durumda ve üretim yerine daima tüketime yöneltiliyor. Bu marketler tıpkı vakitte piyasayı bile belirliyor.

Tarımda üretime yönelmek gerekiyor mu?

İşin lokomotifi büsbütün üretim. Pandemiyle birlikte insanlarda ziraî üretime yönelme başladı. Bunu âlâ kıymetlendirmek ve gençleri tekrar tarıma yönlendirmek lazım. Fakat tarım topraklarını şu anda şirketler toplamaya başladı ve topraklar büyük şirketlerin ellerine geçiyor. Aile işletmelerinin desteklenmesi gerekiyor. Tohumdan sofraya kadar her halkanın âlâ planlanması ve üretim odaklı bir siyaset uygulanması gerekiyor. Tıpkı vakitte girdi maliyetlerini düşürecek bir kadro çalışmalar yapılmalı. Üretim maliyetiyle piyasadaki fiyat ortasındaki fark çiftçiye ödenmeli. Tarım yasasında bu türlü bir unsur var fakat bu hiç uygulanmadı. Bu uygulansa çiftçi daha rahat eder ve üretime devam eder.

Kırsalın şartları, toplumsal hayatı en azından taban oranda düzenlenmeli. Köydeki insanların bir kısmı artık üretim bile yapmıyor. Genç nüfusu tekrar tarıma kazandıracak altyapıyı oluşturmak gerekiyor. Tarım siyaseti, dış siyaset ve kırsal kesim siyasetinin bir arada yürütülmesi lazım.

Fiyatların bu kadar yükseldiği devirler oldu mu?

Fiyatların 1980’lerde ve 90’larda yükseldiği periyotlar kesinlikle olmuştur ancak bu periyot alım gücü çok düştü. Asıl olarak üreticiyle tüketici ortasındaki fiyat farkı çok yüksek. Market sisteminin, dağıtım kanallarının çok fazla olması bunları etkiliyor. Daha evvel 100 liraya pazara gidilirken artık tıpkı alışveriş 250 liraya yapılamıyor. Gelişmiş ülkelere baktığımızda besinin harcama kalemi içindeki hissesi yüzde 10’sa, Türkiye’de bu yüzde 30 hatta 40’lara kadar çıkıyor. Direkt insanların cüzdanını etkiliyor. Bu devirde fiyatlar düşmediyse önümüzdeki aylarda fiyatlar daha da artacak. Tarla üretimi bitecek ve eser olmayınca fiyatlar daha da artacak.

Yorumlar

WORDPRESS: 0
DISQUS: 0